Avropada uçuş üçün sənədlər sadə qaydaya tabedir: şəxsiyyət vəsiqəsinin kifayət edib-etməyəcəyini və vizanın lazım olub-olmayacağını vətəndaşlığınız və marşrutunuz müəyyən edir. Biletdəki adın sənəddəki yazılışa uyğunluğu və uşaqların ayrıca sənədi isə ən çox problem yaradan məqamlardır.
Şəxsiyyət vəsiqəsi yoxsa pasport?
Cavab vətəndaşlıqdan asılıdır:
- Şengen ölkələrinin vətəndaşları zonanın daxilində adətən milli şəxsiyyət vəsiqəsi ilə uçurlar. Pasport isə hər halda qəbul olunur və beynəlxalq reyslərdə daha etibarlı seçim sayılır.
- Üçüncü ölkələrin vətəndaşları — o cümlədən Azərbaycan vətəndaşları — Avropaya girişdə pasport təqdim etməlidirlər. Şəxsiyyət vəsiqəsi onlar üçün səyahət sənədi kimi keçərli deyil.
Şengen zonasına daxil olmayan ölkələrə — məsələn, Böyük Britaniyaya — uçarkən pasport demək olar ki, hər kəs üçün vacibdir. Marşrutda tranzit dayanacaq varsa, onun qaydalarını da əvvəlcədən dəqiqləşdirin: bəzi ölkələr tranzit sərnişinlərdən ayrıca sənəd istəyir.
Aviaşirkət hər reysdə — hətta zonanın daxilində belə — şəxsiyyəti təsdiq edən sənəd tələb edir. Sənədsiz nə qeydiyyatdan keçmək, nə də təyyarəyə minmək mümkündür.
Şengen qaydalarının əsasları
Şengen zonasi daxili sərhəd yoxlamalarının əksəriyyətinin ləğv edildiyi Avropa ölkələri qrupudur. Praktikada bu, aşağıdakıları bildirir:
- Zona daxilində bir ölkədən digərinə uçarkən pasport nəzarəti keçirilmir; bununla belə polis yoxlamaları və aviaşirkətin şəxsiyyət təsdiqi hər an mümkündür.
- Bir dəfə alınan Şengen vizası bütün zona üzrə keçərlidir; onun etibarlılıq müddəti və icazə verilən giriş sayı planlaşdırdığınız səyahətlə üst-üstə düşməlidir.
- Vizanı adətən əsas təyinat ölkəsinin — yəni ən uzun qalacağınız ölkənin — konsulluğu verir.
- Viza köhnə pasportdadsa, yeni sənədlə uçarkən hər ikisini birlikdə götürün.
- Şengen ölkəsində yaşayış icazəsi olan sərnişinlər pasport və icazə sənədi ilə zonada səyahət edirlər.
Şengen zonası ilə Avropa İttifaqı üst-üstə düşmür: hər iki qrupa tam daxil olmayan ölkələr də var. Buna görə bilet almadan əvvəl konkret ölkənin tələblərinə baxın.
Pasportun etibarlılıq müddəti
Bir sıra ölkələr zonadan çıxış planlaşdırılan gündən sonra müəyyən ehtiyat müddəti tələb edir. Pasportun etibarlılığı geri qayıdışa yaxın başa çatırsa, sərhəddə giriş rəddi riski yaranır. Bunu yola çıxmazdan əvvəl yoxlayın — pasportunu vaxtında yeniləyən sərnişin hava limanında əlavə narahatlıqla üzləşmir.
Biletdəki ad sənəddəki adla üst-üstə düşməlidir
Aviaşirkətlər və sərhəd xidmətləri bilet ilə sənəd arasında hərfi-hərfinə uyğunluq axtarır. Ən çox rast gəlinən hallar:
- Doğru yazılış. Adı bileti alarkən pasportdakı latın yazılışından köçürün — ad, soyad və varsa, ata adı. Milli əlifbadakı bəzi hərflər latın sətrində fərqli göstərilir; bilet həmişə həmin yazılışa uyğun hazırlanmalıdır.
- Soyad dəyişikliyi. Evlilik və ya başqa səbəbdən soyadı dəyişənlər bileti yenilənmiş sənədə uyğun almalı və uçuşa yeni pasportla gəlməlidir.
- Səhvlər. Hərf xətaları düzəldilir, lakin bir çox aviaşirkət bunu ödənişli xidmət sayır. Bileti alarkən sənədi qarşıya qoyub hərfi-hərfinə oxumaq yaddaşdan yazmaqdan etibarlıdır — ad və soyadın yazılış sırası ən çox səhv yaradan məqamdır.
Uşaqlarla uçuş
Uşaqlar da Avropada öz ayrıca sənədi ilə uçurlar:
- Hətta körpələrin belə öz pasportu olmalıdır; valideynin sənədinə yazılma kifayət etmir.
- Körpə üçün də bilet alınır: uçuş zamanı körpəni adətən valideynin qucağında oturturlar, lakin bilet və sənəd yoxlaması onlara da şamil edilir.
- Bir valideynlə səyahət edən uşaq üçün digər valideynin və ya qanuni nümayəndənin razılığı tələb oluna bilər. Belə razılığın notarial qaydada təsdiqi və tərcüməsi ilə bağlı qaydalar ölkədən ölkəyə dəyişir — aviaşirkətin və hər iki ölkənin tələblərini əvvəlcədən dəqiqləşdirin.
- Uşağın bileti də sənəddəki adla hazırlanmalıdır.
- Doğum haqqında şəhadətnaməni əl baqajına qoyun: sərhəd xidməti qohumluq əlaqəsini təsdiq edən sənəd istəyə bilər, xüsusilə valideynin soyadı uşağınkindən fərqlidirsə.
- Məktəb qrupu ilə səyahətdə müşayiət edən müəllimin səlahiyyət sənədləri əvvəlcədən hazırlanır.
Uçuşdan əvvəl yoxlama siyahısı
- Pasportun etibarlılıq müddəti geri qayıdışdan sonra da davam edir.
- Vizanın etibarlılığı və icazə verilən giriş sayı bütün marşruta uyğundur.
- Biletdəki ad sənəddəki yazılışla hərfi-hərfinə eynidir.
- Sənədin surəti və elektron nüsxəsi ayrıca yerdə saxlanılır.
- Pasport əl baqajındadır, yoxlama baqajına qoyulmur.
- Tranzit ölkənin sənəd tələbləri yoxlanılıb.
- Səfirliyin və ya konsulluğun əlaqə vasitələri qeyd olunub.
Sənəd itərsə və ya oğurlanarsa
- Yaxın polis bölməsində itki haqqında arayış alın.
- Öz ölkənizin səfirliyi və ya konsulluğu ilə əlaqə saxlayın — onlar müvəqqəti qayıdış sənədi verə bilirlər.
- Aviaşirkəti vəziyyətdən xəbərdar edin: biletin sənəd məlumatları yenilənməlidir.
- Sənədin elektron nüsxəsini bulud yaddaşda saxlamaq bütün prosesi asanlaşdırır.
Bütün bu yoxlamalar bir neçə dəqiqə vaxt aparır, lakin hava limanında qarşıya çıxa biləcək ən böyük problemləri əvvəlcədən həll edir. Bileti alarkən adı sənəddən köçürün, sənədləri əl baqajında saxlayın və yola çıxmazdan əvvəl siyahını bir də keçin.